Maalesef İlber Ortaylı hocamızı kaybettik. Allah rahmet eylesin.Mekânı cennet-nur olsun.
Tarih hocası, profesör, akademisyen, sosyolog, entelektüel, yazar, bilge kişi bazen mizah ustası gibi birçok ünvanı var hocamızın. Türkiye’de tarih konuşulduğunda en önemli iki tarihçiden biridir İlberOrtaylı. Halil İnalcık’tan sonra gelen bir asırlık çınarın devamıdır o veşimdi biz o iki asırlık çınarı da maalesef kaybettik.
İlber Hoca toplumun tarihe ilgisini arttırmış hatta düşünme biçimini de etkilemiştir. Onu sadece tarihçi olarak tanımak eksik olur. Çünkü İlber Hoca, tarihle bugünü birleştirmiştir. İlber Hoca’dan dinlediğimiz tarih, mutlaka dersler içerir. Onun en önemli özelliklerinden biri tarihle ilgili konuları sıkıcı bir biçimde yalnız bir belge üzerinden vermemesidir. Anlattıkarını dil, kültür ve coğrafyayla birlikte değerlendirir. Ona göre bir ülkenin tarihini anlamak için yalnızca arşivlere değil; ülkenin sokaklarına, mimarisine, konuştuğu diline hatta mutfak kültürüne dahi bakmak gerekir.
Yazdığı kitaplarda anlattıklarıyla bir hayat ve kültür rehberi görevini üstlenir. “Bir Ömür Nasıl Yaşanır” adlı eserinde nasıl iyi bir eğitim alınır, külltürlü bir insan nasıl yetişir, dil öğrenmenin öneminedir, hangi klasik eserleri okumalı, hangi şehirlere ve müzelere gitmelisorularına cevaplar verir. İlber Hoca, kitabı okuyanlara özellikle de gençlere entelektüel bir hayatın yol haritasını çizmeye çalışır.
2005-2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müze Müdürlüğü görevini gerçekleştirirken klasik bir bürokrat müzecilik anlayışını reddetmiştir İlber Hoca. Özellikle bu dönemde sarayın dünyada tanıtımı ve sarayın korunmasında bilimsel çalışmalar çok dikkat çekmiştir.
İlber Ortaylı’nın akademik dünyada görülen mesafeli ve ağır üslubunun aksine çok rahat bir kişiliği vardır. Hoca zaman zaman sert ama çoğu zaman nükteli bir dil kullanır. Her bir konuşmasında mutlaka geleceğe dair hayatla ilgili bir dersler verir.
Televizyonlarda, söyleşilerinde, her şeyin hızla değiştiği günümüzün dünyasında gençlerin kulağına küpe olacak tavsiyelervermiştir.
GENÇLERE İLBER ORTAYLI’DAN 10 TAVSİYE
1. Çok okuyun ama doğru kitapları okuyun!
Ortaylı’ya göre okuma alışkanlığı sadece sayfa çevirmek değildir. Gençler klasik eserleri, tarih kitaplarını ve düşünce metinlerini okumalıdır. Popüler ama yüzeysel metinlerle vakit harcamak yerine insanı derinleştiren kitaplar tercih edilmelidir.
2. En az bir yabancı dili çok iyi öğrenin!
Dünyayı anlamanın yolu dillerden geçer. Ortaylı’ya göre yabancı dil bilmeyen bir genç, dünyanın yalnızca küçük bir kısmını görebilir. Dil, sadece iletişim değil aynı zamanda kültür kapısıdır.
3. Kendi tarihinizi öğrenin!
Bir toplumun hafızası tarihtir. Kendi tarihini bilmeyen bir toplumun geleceğini sağlam kurması mümkün değildir. Bu yüzden gençlerin tarih bilgisini sağlam kaynaklardan öğrenmesi gerekir.
4. Seyahat edin, şehir görün!
Ortaylı’ya göre bir insan yalnızca kitap okuyarak değil, gezerek de öğrenir. Şehirleri görmek, müzeleri gezmek ve farklı kültürleri tanımak insanın ufkunu genişletir.
5. Disiplinli olun!
Başarının en önemli şartlarından biri disiplindir. Genç yaşta düzenli çalışmayı öğrenen insanlar hayatın ilerleyen dönemlerinde çok daha güçlü bir karakter kazanır.
6. Mesleğinizi ciddiye alın!
Hangi işi yaparsanız yapın, o işin en iyisini yapmaya çalışın. Ortaylı’ya göre yarım yamalak yapılan iş hem kişiye hem topluma zarar verir.
7. Kültürlü olun, yalnızca meslek insanı olmayın!
Bir mühendis sadece teknik bilgiyle yetinmemeli; edebiyat, tarih ve sanatla da ilgilenmelidir. Kültür, insanı tamamlayan en önemli unsurlardan biridir.
8. Büyüklerinizi dinleyin!
Tecrübe yıllarla kazanılır. Gençler kendi fikirlerini savunmalı ama geçmiş kuşakların tecrübelerinden de yararlanmalıdır.
9. Sosyal medyaya teslim olmayın!
Ortaylı sık sık gençlerin zamanını boşa harcadığını söyler. Saatlerce ekran başında kalmak yerine gerçek bilgi ve gerçek deneyim peşinde koşmak gerekir.
10. Merak duygunuzu kaybetmeyin!
Bilim de tarih de merakla başlar. Soru sormayan, araştırmayan bir genç kendini geliştiremez.
Bugünün dünyasında genç olmak zordur. Bilgi her yerde çoktur ancak dikkati dağıtan unsurlar da çok fazladır. Ama doğru pusulaya sahip olanlar yollarını bulabilir.
Belki de İlber Ortaylı’nın gençlere verdiği en önemli mesaj şu cümlede saklıdır:
“Merak edin, okuyun ve dünyayı tanıyın. Cehaletle barışık yaşamayın.”
Çünkü geleceği inşa edecek olanlar, yalnızca diploması olanlar değil; düşünen, araştıran ve öğrenmeyi hiç bırakmayan gençlerdir.
YORUMLAR