Şehzadeler Müzesi-7

II. Selim ve Hürrem Sultan
            Kanuni Sultan Süleyman’ın oğlu II. Selim; “Osmanlı İmparatorluğu’nun on birinci padişahı. Manisa’da 1543-1558 yılları arasında sancak beyliği yaptı. İstanbul’da Topkapı Sarayı’nda doğan ilk şehzade. Ordunun başında sefere çıkmayan, zamanını sarayında geçiren ilk Osmanlı Padişahı. Oğlu Şehzade (III.) Murad, babasının sancak beyliği sırasında Manisa’daki Bozdağ Yaylası’nda doğmuştur.”
            II. Selimle ilgili “Çalkantılı Yıllar” başlığı altında verilen bilgilerden anlaşıldığına göre; “…Tahta geçme ihtimalinin zayıflığı, şehzadenin kendisini zevk ve sefaya kaptırmasıyla şiddetlendi. Çevresindeki nedimler, şairler, muhasiplerle vaktini eğlenceyle geçirdi…” diye devam ediyor. Bu gevşeklik ve zafiyetin bedeli ileride ödenecektir.
            Tarihte ve günümüzde adı en çok duyulan, saraydaki nüfuzu konuşulan, hakkında sayısız yorum yapılan, film ve temsillere konu olan şahsiyetlerden birisi, Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi, Şehzade Mehmet ile Şehzade (II.) Selim’in anneleri Hürrem (Haseki) Sultan olmuştur. Saraydaki bazı siyasi gelişmelerin arka planında olduğuna inanılan Hürrem Sultan, Şehzade Mustafa’nın annesi Mahîdevrân Gülbahar Sultan’la giriştiği mücadele ile de tanınıyor. 1558 yılında İstanbul’da vefat eden Hürrem Sultan, Süleymaniye Cami haziresinde gömülüdür.
III. Murad ve III. Mehmed
            Son oda, III. Murad ile III. Mehmed’e ayrılmış. Her iki şehzaden yine çok güzel heykelleri, Manisa’ya yaptırdıkları eserlerle, hayatlarından kesitler sunan minyatürler ve açıklamalar var.
            II. Selim’in oğlu, 1562-1574 yılları arasında Manisa’da sancak beyliği yapan III. Murad, Osmanlı Devleti’nin on ikinci padişahıdır. 1574 yılında tahta oturan III. Murad, Manisa Sarayı’nda yetiştirdiği maiyetini devlet katında değişik görevlere getirmiştir. Doğup büyüdüğü, evlendiği ve çocuklarının dünyaya geldiği şehrimiz Manisa’ya yaptırdığı önemli eserlerden olan Muradiye Külliyesi (1583-1592); cami, imaret, medrese, iki çeşme ve dükkânlardan oluşuyor. Mimar Sinan tarafından tasarlanan külliyede yer alan Muradiye Cami, meşhur mimarımızın Ege Bölgesi’ndeki tek eseri olarak bilinir. Odada, bu külliyeye ait bilgi notları ile maketi mevcut.
            Manisa’nın son şehzadesi, ilimizde dünyaya gelen III. Murad’ın oğlu III. Mehmed oluyor. Adını, dedesi Kanuni Sultan Süleyman’ın koyduğu rivayet edilen III. Mehmed, 1583 yılında Manisa’ya sancak beyi olarak atanır. 1595 yılında babasının vefatı üzerine padişah olarak tahta oturur.
Güzel Bir Vefa Örneği: Tarihimizi Yazanlar
            Koridorda yer verilen, “Şehr-i Muazzamın Tarihini Yazanlar” başlığı ile hazırlanan köşeyi görünce sevindim, mutlu oldum.
Ordinaryüs Profesör İsmail Hakkı Uzunçarşılı (1888-1977), Mustafa Çağatay Uluçay (1908-1970), İbrahim Gökçen (1904-1958) ile Prof. Dr. Feridun Emecen hakkında kısa bilgiler verilerek bazı kitapların fotoğrafları paylaşılmış.
“Manisa’nın İkbal Devri” adı altında hazırlanan tarih şeridinde, Manisa’ya gelen şehzadelerin geliş yılı ile önemli bazı olaylar (İstanbul’un Fethi, Zigetvar Kuşatması, sancak sisteminin sonu) ve imar faaliyetleri (Saray-ı Amire, Topkapı Sarayı, Şehzade Türbesi ile Muradiye Külliyesi) tarihlenmiş. Baktığınızda ilimizin o döneme ait tarihçesi hakkında bilgi sahibi oluyorsunuz.
            Divan şairlerinden Necâtî için hazırlanan köşede, edebi kişiliği, Manisa’da geçirdiği günlere ait bilgiler ve Şehzede Mahmud için yazdığı bir mersiye yer alıyor.
“Güneş zırhından korkup gökte ışıklara büründü,
Balıklar okunun yarasından denizlerde zırh giyindi…”

Manisa’da Çıkan Deva: Mesir
            Kanuni Sultan Süleyman’ın annesi Hafsa Sultan’ın yakalandığı hastalığa şifa için Merkez Efendi tarafından onlarca baharat karıştırılarak bir macun yapılır. Mesir macunu adı verilen bu şifa kaynağı, her yıl karılarak halka dağıtılır ve geleneksel hale gelir.
İsmi ilimizle beraber anılan, UNESCO’nun “Somut olmayan Kültür Mirası” olarak ilan ettiği mesir macunuyla ilgili görseller, maket ve fotoğraflar ile macununun mucidi Merkez Efendi’yi hocası Sümbül Sinan Efendi’yle gösteren minyatür burada sergileniyor.
Şehzadeler
 II. Bayezid’in oğullarından, Manisa’da iki kısa dönem görev yapan Şehzade Abdullah, 1503-1508 tarihleri arasındaki sancak beyi, şiir tutkunu Şehzade Mahmut, Şehzade Âlemşah ile babası Fatih Sultan Mehmed’in yanında girdiği savaşlarda büyük başarılar elde Şehzade Mustafa hakkında kısa açıklamalar yapılmış.
Kafes Sistemine Geçiş
            Osmanlı Devleti yönetim sisteminde, padişah çocukları (şehzadeler) sancak merkezlerine sancak beyi olarak gönderilir, tecrübeli yöneticiler ve işinin ehli hocalar tarafından yetiştirilirdi. Bu sıra dışı eğitim ve tecrübe onlara, yönetme, sevk ve idare etme kabiliyeti kazandırırdı. Fakat bu sistem zamanla ölçüsüz bir rekabete, farklı sancaklardaki şehzadelerin padişahlıktaki hak iddialarına ve kardeş katline varan olumsuzluklara kapı araladı.
            Bu yönetim anlayışı, III. Mehmed ile oğlu I. Ahmed zamanında değişikliğe uğrayarak “Kafes sistemi”ne geçilerek bir önceki kötü olay ve tecrübelerin önü alınmak istendi. Şehzadeler artık sancaklara gönderilmiyor, sarayda eğitim alıyor, kendilerine ayrılan yerlerde yaşıyor ve göz altında tutuluyordu. “Ekber” ve “Erşed” usulü kabul edilerek büyük ve yetenekli şehzadelerin tahta çıkması hedeflendi. Tabii bu sistemin de zaafları, zayıf yönleri vardı. En başta tecrübe eksikliği, halkla temaslarının kesilmesi ve uzun yıllar kafeste -kırk yıla yakın kafeste kalan şehzade vardı- kalmanın şehzadelerde meydana getirdiği çöküntü…
            Sabah saatlerinde gezmeye başladığımdaki derin sessizlik bir çocuk sesiyle bozuldu. Öğretmen tarafım ziyadesiyle mutlu oldu! Çünkü önce onlara, tarihimizi, “Şehzadeler Şehri Manisa”mızın kimliğini, devlet yönetiminde oynadığı rolü öğretmemiz lazım.
            Müzeyi gezmek için ayırdığım bir buçuk saatin nasıl geçtiğini anlayamadım. Heykellerdeki profesyonellik, resim, fotoğraf ve objelerdeki seçicilik, insanı yormayan ışık düzeni ve renkler Manisa Şehzadeler Müzesi’ne yakışmış. Türk tarihine, şehzadelerin dünyasına ve bu yolculukta köprübaşı olan Manisa’nın geçmişine yolculuk yaptım. Bildiklerimi tekrarlamaya, bilmediklerimi öğrenmeme vesile olanlara, emeği geçenlere teşekkür ederim.
            Müzeyi tanıtan broşür, duygu ve düşüncelerimizi yazacağımız intiba defteriyle daha güzel olacağına inandığım müzeyi geziniz lütfen… Çocuklarınızla beraber…
 

Manisa Şehzadeler Müzesi, Eski Tekel Binası, Utku Mahallesi 2106. Sokak No: 2/A Şehzadeler / Manisa)

Pazartesi günleri kapalı olan müze, hafta içi; saat 09.00-17.30, hafta sonu da 10.00-17.30 saatleri arasında gezilebiliyor